Blijvend Veilig, een blijvende verandering

In 2019 deelde bestuurder Sigrid van de Poel haar droom met partners in de jeugdbeschermingsketen: samen één werkwijze ontwikkelen, met één vast gezicht voor gezinnen, en zo doen wat nodig is voor ouders en kinderen om blijvende veiligheid te realiseren. Het was het begin van Blijvend Veilig. Met de lancering van het eerste team werd in 2020 de eerste stap gezet in het realiseren van deze droom. Shalana en Lisa werken bij Blijvend Veilig en vertellen hoe het is om deel uit te maken van een organisatie waarin alle mogelijkheden openliggen en hoe dat uitpakt voor hen en voor de gezinnen die zij begeleiden.

Hoe het begon

De gemiddelde wachttijd van 9 maanden op de juiste hulp was één van de belangrijkste knelpunten die bestuurders Sigrid van de Poel en Claire Vlug in 2019 deden besluiten met alle partners in de jeugdbeschermingsketen om tafel te gaan. Samen keken ze hoe gezinnen beter en sneller geholpen kunnen worden. De partners reageerden enthousiast en dat was het begin van Blijvend Veilig.


Van plan naar praktijk

In juli 2020 brak een nieuwe fase aan: het eerste team ging van start. Inmiddels is Blijvend Veilig uitgegroeid tot een team van 16 medewerkers en zijn de gezinsmaatschappelijk werkers van Blijvend Veilig actief in delen van Amsterdam Nieuw-West en Amsterdam-Noord. 
Shalana Venema is gezinsmanager bij Jeugdbescherming, Lisa Varkevisser werkt als raadsonderzoeker bij de Raad voor de Kinderbescherming. Beiden zijn vanuit de eigen organisatie als gezinsmaatschappelijk werker gedetacheerd bij Blijvend Veilig. Ze vertellen hoe zij de nieuwe werkwijze ervaren en wat de aanpak doet voor gezinnen.

Blijvend Veilig is een samenwerking van:

+ Blijf Groep;
+ Veilig Thuis;
+ Raad voor de Kinderbescherming;
+ William Schrikker Stichting;
+ Jeugdbescherming Regio Amsterdam.

Samen DOEN was tot 2021 eveneens deelnemer, maar is inmiddels opgegaan in de Ouder- en Kindteams.

Geen keten, maar een team
Het doel van Blijvend Veilig is om samen met partners in de jeugdbeschermingsketen te komen tot een nieuwe werkwijze waarbij er niet langer na, maar mét elkaar wordt gewerkt aan de veiligheid van gezinnen. In het Blijvend Veilig-team werken collega’s van alle organisaties samen volgens één werkwijze, met één aanspreekpunt en vanuit één vraag: wat heeft een gezin nodig om blijvende veiligheid te realiseren?

Kijken waar het beter kan

Een belangrijke gedachte achter Blijvend Veilig is dat de samenwerkingspartners niet na elkaar aan de slag gaan, maar met elkaar optrekken. Lisa: “Toen we begonnen, onderzochten we met elkaar het traject dat gezinnen hadden doorlopen aan de hand van verschillende dossiers. Toen zagen we dat alle partijen na elkaar een eigen analyse uitvoeren. Het gevolg is dat gezinnen iedere keer opnieuw hun verhaal moeten doen en er na 9 maanden nóg geen hulp is ingezet.”

Shalana: “Ook zagen we dat er tijdswinst te behalen valt als de Raad voor de Kinderbescherming meteen kan toetsen op basis van een feitelijk dossier. Deze dossiers bestaan nog te vaak uit persoonlijke interpretaties in plaats van feiten.”

“Ik durfde van de vaste route af te wijken, omdat Blijvend Veilig mij het vertrouwen en de ruimte geeft.”

Wisselende duo’s

Wat opvalt, is dat Blijvend Veilig werkt in duo’s. Shalana: “Dit is een bewuste keuze. Hierdoor is er altijd een vast gezicht beschikbaar voor het gezin en kun je het werk onderling verdelen.” Lisa: “Voor de samenstelling van de duo’s kijken we per gezin welke specialisme het beste aansluit. Is er bijvoorbeeld sprake van huiselijk geweld of seksueel misbruik, dan vormen we een duo met een collega vanuit de Blijf Groep. Zo gebruiken we elkaars kennis optimaal en ontstaat er een kruisbestuiving tussen de medewerkers onderling.”

Acute en structurele onveiligheid

Blijvend Veilig baseert haar aanpak op de top 3 methodiek voor veiligheid en samenwerking van Civil Care van Sander van Arum en Linda Vogtländer. Lisa: “Deze methodiek onderscheidt acute en structurele onveiligheid. Wat we zien, is dat hulp meestal wordt ingezet op de acute onveiligheid en daar blijft het dan bij. Acute onveiligheid ontstaat echter vanuit structurele onveiligheid.”

Shalana: “Pas als de acute onveiligheid is gestabiliseerd, kom je bij de mens achter de crisis en kijk je wat zijn krachten zijn. Is de acute veiligheid hersteld, dan gaan we in gesprek over wat er nodig is voor structurele veiligheid. Daarbij kijken we naar alle gezinsleden en naar alle leefgebieden.”

Civil Care
Deze visie richt zich op acute en structurele veiligheid en de aanpak van oorzaken en gevolgen. Met het gezin wordt een top drie van meest onveilige situaties gemaakt en bekeken welke factoren een risico vormen voor het onveilige gedrag. Op basis hiervan wordt een concreet veiligheids-, hulpverlenings- en toekomstplan opgesteld.

Samenwerken op meerdere niveaus

Uniek aan de aanpak van Blijvend Veilig, is de breedte van de samenwerking met het gezin. Lisa: “Onlangs maakte ik met een ouder een ouderschapsplan en regelde ik ondertussen een urgentie op haar aanvraag voor een woning. Ik ga dus ook zelf aan de slag en zo praat je met elkaar ook over andere dingen, dan de zorgen die er zijn. Deze verhuizing gaf de ouder zoveel rust, dat we vervolgens goede veiligheidsafspraken konden maken. Dat is pure winst.”

Shalana: “Daarbij had Lisa voorheen, om dit voor elkaar te krijgen, verschillende professionals in moeten zetten: voor de ondersteuning op kindveiligheid en voor het aanvragen van een urgentie.”

Veilige proeftuin

Lisa ziet Blijvend Veilig als een proeftuin, waarin ze vrij is om te zoeken naar de meest effectieve aanpak voor een gezin. Als voorbeeld noemt ze een uithuisplaatsing die ze onlangs begeleidde. “Het ging hier om een meisje van 12 jaar dat niet langer thuis kon blijven. Ik overlegde direct met een collega van Veilig Thuis in het team en regelde zelf een pleeggezin voor dit meisje. Het gaat nu goed met het meisje en de moeder is dankbaar, omdat haar dochter meteen op een goede plek terecht is gekomen.”

Door een andere bril, zie je nieuwe mogelijkheden

Open kijken naar een gezamenlijke aanpak, werkt ook door in de samenwerking met andere partijen. Lisa: “Het leuke van deze proeftuin is ook dat we nieuwe manieren om samen te werken onderzoeken, bijvoorbeeld met de politie. Onder andere op het gebied van preventie. Zo zien we in Amsterdam steeds vaker jongeren met heftige wapens lopen en deze ook gebruiken. Nu blijkt dat er met name over first offenders vaak al best wat bekend is bij het onderwijs en de wijkagent. Dus willen we een programma opzetten, waarbij wijkagenten zorgen kunnen melden.”
Shalana: “ Verder willen we graag meer samen optrekken met de Ouder- en Kindteams door hen van advies te voorzien en mee te lopen met gezinnen. Een mooie bijkomstigheid is dat alle teams in de stad straks werken met de top 3 methodiek van Civil Care. Zo spreken we allemaal dezelfde taal.”

Thuis bij Blijvend Veilig

Lisa en Shalana voelen zich helemaal thuis bij Blijvend Veilig. Lisa “Voor mij komt met mijn achtergrond als hulpverlener, jeugdbeschermer en raadsonderzoeker, alles samen in het maatwerk dat ik nu lever. Werken bij Blijvend Veilig is meer dan alleen de route veranderen, het vergt een andere instelling en nieuwe manier van denken. Met het gezin steeds als uitgangspunt.”

Shalana: “Ik ben heel blij dat dit op mijn pad is gekomen. Anders had ik nu nog in de oude keten gezeten en hetzelfde gedaan. Door Blijvend Veilig ben ik cultuursensitiever geworden. Willen we aan blijvende veiligheid bouwen, dan moeten we naast ouders gaan staan. En vanuit oprechte interesse samen tot een oplossing willen komen. Dat stukje besef is iets moois, dat ik nu in mijn rugzakje meedraag.”

“Pas als de acute onveiligheid is gestabiliseerd,
kom je bij de mens.”

Foto:
Shalana Venema en Lisa Varkevisser, gezinsmaatschappelijk werkers Blijvend Veilig